Kogo dotyczy EUDR: podmiot, podmiot handlowy, MŚP
Rola przesądza, czy budują Państwo pełny system należytej staranności, czy opierają się na cudzym oświadczeniu. Prawie wszyscy ustalają ją raz i mylą się przy pierwszej zmianie w zaopatrzeniu albo w przetwarzaniu.
Aktualizacja 2 sierpnia 2026, 7 min czytania
Dwie role
| Rola | Co ją uruchamia | Co z niej wynika |
|---|---|---|
| Podmiot | Jako pierwszy wprowadza odnośny produkt do obrotu w Unii albo go wywozi. | Wszystkie informacje z artykułu 9, w tym geolokalizacja działek. Ocena ryzyka z artykułu 10. Zmniejszanie ryzyka z artykułu 11 do poziomu znikomego. Złożenie oświadczenia. |
| Podmiot handlowy | Udostępnia odnośny produkt dalej w łańcuchu. | Bez oświadczenia. Duże podmioty handlowe podlegają rejestracji i obowiązkom dokumentacyjnym z artykułu 5; mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa przechowują dane dostawcy, klienta i numery referencyjne. |
Żaden podmiot handlowy nie składa oświadczenia. Nie istnieje obowiązek prawny składania oświadczenia o należytej staranności ani dla podmiotów handlowych, ani dla podmiotów na dalszych etapach, a system informacyjny nie daje na to nawet technicznej możliwości. Jeżeli klient tego żąda, oczekuje czegoś, na co system nie pozwala.
Reguła czterech pierwszych cyfr i przypadek palarni
Tu gubią się przetwórcy. Jeżeli kupują Państwo odnośny produkt objęty już oświadczeniem, przetwarzają go i wprowadzają do obrotu produkt końcowy, pytanie brzmi, czy powstał nowy odnośny produkt. Praktycznym kryterium są cztery pierwsze cyfry kodu celnego.
Palenie nie zmienia klasyfikacji kawy: nadal pozostaje ona w pozycji 0901. Palarnia, która kupuje kawę zieloną już wprowadzoną do obrotu w Unii, jest zatem podmiotem handlowym, a nie podmiotem na dalszym etapie, i nie składa żadnego oświadczenia. Załącznik I wymienia tylko cztery pierwsze cyfry i właśnie dlatego przetworzenie niczego nie zmienia. Przetworzenie tej samej kawy na ekstrakt przenosi ją do pozycji 2101, a to już co innego.
Ta sama logika dotyczy każdego towaru. Przetarcie kłody, z 4403 na 4407, tworzy nowy odnośny produkt. Złożenie płyt w meble, 9403, tworzy kolejny. Liczy się każdy krok, który przenosi produkt do innej pozycji załącznika I, nawet jeżeli dane dotyczące działek nie uległy zmianie.
Wielkość znaczy mniej, niż mogłoby się wydawać
- Małe przedsiębiorstwa mają późniejszy termin, a nie lżejsze obowiązki. Jeżeli są Państwo podmiotem, obowiązuje Państwa pełny proces należytej staranności; jego stosowanie rozpoczyna się jednak dopiero osiemnaście miesięcy później.
- Ocenia się osobno każdą osobę prawną, nie grupę. Rozstrzygają suma bilansowa, obrót netto i liczba pracowników samej jednostki, a nie grupy.
- Państwa klienci nie czekają. W praktyce handlowej mały dostawca dużego nabywcy i tak musi być gotowy na grudzień 2026 r., niezależnie od tego, co prawo mówi o czerwcu 2027 r., bo bez Państwa danych nabywca nie złoży niczego.
Przypadki, które wracają bez przerwy
| Sytuacja | Rola i obowiązek |
|---|---|
| Import kawy zielonej z Brazylii | Podmiot. Pełna należyta staranność z geolokalizacją, oświadczenie złożone przed dopuszczeniem do obrotu. |
| Palenie kawy zielonej objętej już oświadczeniem | Podmiot handlowy. Te same cztery pierwsze cyfry, bez oświadczenia. Zachowuje się dane dostawcy, klienta i numer referencyjny. |
| Wytwarzanie kawy rozpuszczalnej z tej samej kawy zielonej | Inna pozycja załącznika I. Nabiera znaczenia 30 grudnia 2027 r., gdy rozporządzenie zacznie obejmować kawę rozpuszczalną. |
| Zakup polskiego drewna w krajowym tartaku | Podmiot handlowy przy odsprzedaży bez zmian, podmiot przy pierwszym wprowadzeniu do obrotu. Europejskie pochodzenie nie znosi obowiązku: zwykle prowadzi do uproszczonej należytej staranności. |
| Wywóz mebli z Unii do Zjednoczonego Królestwa | Podmiot. Wywóz jest odrębnym zdarzeniem i wymaga własnego oświadczenia. |
Podstawa prawna
Terminy prawne na tej stronie są zgodne z polską wersją rozporządzenia (UE) 2023/1115 w EUR-Lex.
Konstata to oprogramowanie do zgodności, a nie porada prawna. Swoje obowiązki proszę sprawdzić w tekście skonsolidowanym w EUR-Lex.